Nitelik mi? Nicelik mi? Rakamlar sizi yanıltmasın!

Faaliyet sonuçlarınıza bakarken "kaç etmesini isterim?" yerine "bu sayıya sebep olan olağandışı nedenler ne olabilir?" diye sormak üzerine.

Rekabetin arttığı, pazar paylarının yığın üretim ve satış yapan şirketlere kaydığı, finansal kaynaklara erişimin gitgide zorlaştığı, buna karşın sayısız yatırım fırsatının anlık olarak değiştiği yeni bir dünyada yaşıyoruz.

Geçmişte; çeşitliliğin az olduğu, el emeğine yüksek saygı duyulduğu ve onun para ettiği zamanlardan, gitgide kendi kendine yeten otomasyon sistemlerine; hataların yazılımlarla öngörülebildiği, dolayısıyla hata paylarının düştüğü bir zamana geçtik. İnsanlar ve şirketler artık bu düzlemde üretmeye ve yaşamaya çalışıyor.

Gözlemlediğim kadarıyla pek çok yönetici, ağzı laf yapanın rakamları manipüle ettiği bir ortamda, insanlara gelecekteki riskleri değil bugünün toz pembe rakamlarını sunuyor. Mesleğimizi anlatan kara mizah bir fıkradaki gibi, "kaç etmesini istersin?" sorusu sorulduktan sonra, etmesi gereken rakam perspektifinden yorumlanıyor bütün faaliyet sonuçları. Hâl böyle olunca, faaliyet sonuçlarını ifade eden rakamların dürüst ve tarafsız yorumlanması gün geçtikçe önem kazanıyor.

Şirketinizin faaliyet sonuçlarına bakarken birkaç soruyu kendinize sormanızı; yanıtlarken de "kaç etmesini isterim?" yerine "bu sayının çıkmasına sebep olan olağandışı nedenler ne olabilir?" bakış açısıyla değerlendirebilmenizi öneririm:

• Cirolarınızda enflasyon ya da döviz etkisini hesaba kattınız mı? Döviz ile alıp döviz ile satan bir işletmeyseniz, Euro bir yılda %22 artmışken cironuzun %15 artması başarı mıdır?
• Satış rakamlarınıza miktar olarak bakıyor musunuz? Ürünlerinizin satış dağılımında, önceki yıllara göre değişkenlik ya da artış oranlarında sapma var mı?
• Satışı artan ya da düşen ürünlerinizdeki bu hareketin sebepleri neler? Hangi ürün neden artmış ya da azalmış olabilir?
• Ürün ve hizmetlerinizi sunmak için ne gibi maliyetlere katlanıyorsunuz? Birim maliyetlerini gerçekten doğru hesaplıyor musunuz?
• Her ürün için başa baş noktanız nedir? Pazar koşullarında hangi ürünleri öne çıkarmalı, hangilerini geri çekmelisiniz?
• En çok sattığınız ürünü satmaya devam etmeniz gerçekten mantıklı mı? Hangi ürün ne kadar kâr bırakıyor?
• Tanıtım bütçeniz ne kadar etkin? Belki Google'a reklam veriyorsunuz; ama hangi anahtar kelimenin ne maliyeti var, müşterileriniz size hangi kelimelerle ulaşıyor, haberiniz var mı?
• Hangi finansal kaynakları kullanıyorsunuz, bunların gerçek maliyeti nedir? Bu maliyette enflasyon etkisini hiç düşündünüz mü?
• Varlıklarınız mali tablolarınızda gerçek değerleriyle mi yer alıyor? Şişirilmiş stoklar ya da değerini yansıtmayan taşınmazlar var mı?

Aslında bütün bu sorular; sizin ve şirketinizin gerçekte kim olduğunu, gücünün ne olduğunu, hangi riskleri alabileceğinizi ve hangi fırsatları ıskaladığınızı gösterecek sorulardır.

Rakamları sadece rakam olarak değil; sebepleri ve olası etkileriyle, bir bütün olarak değerlendirin. Dahası, bunu tek başınıza değil, konunun ilgilileriyle birlikte her yönüyle masaya yatırın. Böylece görmek istemediklerinizi de görme imkânı bulabilirsiniz.

Nitelik mi? Nicelik mi? Rakamlar sizi yanıltmasın!